Η απόφαση των ΗΠΑ και του Ισραήλ να εξαπολύσουν κοινή στρατιωτική επιχείρηση με επιθέσεις μεγάλης κλίμακας στο Ιράν, έχει δημιουργήσει μια εξαιρετικά επικίνδυνη κατάσταση με απρόβλεπτες συνέπειες.
Το Ισραήλ χαρακτήρισε «προληπτική» την επιχείρηση «Βρυχηθμός του Λονταριού» με στόχο το Ιράν, ωστόσο όπως αποκάλυψαν στην συνέχεια Αμερικανοί και Ισραηλινοί αξιωματούχοι, είχαν προηγηθεί εβδομάδες προετοιμασίας για την πολεμική σύγκρουση που ξέσπασε σήμερα (28.02.2026).
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Το Ισραήλ και οι ΗΠΑ έχουν υπολογίσει ότι το ισλαμικό καθεστώς στο Ιράν είναι ευάλωτο, καθώς αντιμετωπίζει μια σοβαρή οικονομική κρίση, τις επιπτώσεις της βάναυσης καταστολής των διαδηλωτών στις αρχές του έτους, ενώ οι αμυντικές του δυνάμεις δεν έχουν ορθοποδήσει πλήρως από τις σοβαρές ζημιές και απώλειες που υπέστη στον 12ημερο πόλεμο του Ιουνίου του 2025.
Το συμπέρασμα που έβγαλαν ΗΠΑ και Ιράν ήταν σαφές. Πρόκειται για μια ευκαιρία που δεν έπρεπε να χαθεί και έτσι ο πόλεμος ήταν ξεκάθαρη πολιτική επιλογή και παράλληλα ακόμα ένα πλήγμα στο εύθραυστο διεθνές σύστημα.
Στις δηλώσεις τους, τόσο ο Ντόναλντ Τραμπ όσο και ο Μπέντζαμι Νετανιάχου τόνισαν ότι το Ιράν αποτελεί κίνδυνο για τις χώρες τους – ο Τραμπ είπε ότι αποτελεί παγκόσμιο κίνδυνο.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Ο πόλεμος είναι μια πολιτική πράξη. Η ένοπλη σύγκρουση είναι εκ φύσεως δύσκολο να ελεγχθεί από τη στιγμή που θα ξεκινήσει. Οι ηγέτες χρειάζονται σαφείς στόχους, με την Ουάσινγκτον και το Τελ Αβίβ να αντιλαμβάνονται ότι η χρονική συγκυρία έπρεπε να αξιοποιηθεί, όπως αναφέρει ανάλυση του BBC.
Ο Νετανιάχου θεωρεί το Ιράν ως τον πιο επικίνδυνο εχθρό του Ισραήλ εδώ και δεκαετίες. Για αυτόν, αυτή είναι μια ευκαιρία να προκαλέσει όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ζημιά στο καθεστώς της Τεχεράνης και στη στρατιωτική ικανότητα του Ιράν.
Ο ίδιος υπολογίζει και τις επερχόμενες εκλογές, αφού πιστεύει ότι η πολιτική του θέση ενισχύεται όταν το Ισραήλ βρίσκεται σε πόλεμο, κάτι που φάνηκε στο παρελθόν απέναντι στην Χαμάς και στην Χεζμπολάχ.
Οι στόχοι του Ντόναλντ Τραμπ είναι εξίσου σαφείς, με τον ίδιο να δηλώνει χαρακτηριστικά μετά την έναρξη των επιχειρήσεων, στην Washington Post ότι στόχος του είναι η ειρήνη, αφήνοντας να εννοηθεί ότι θέλει να «απελευθερωθεί» η Ισλαμική Δημοκρατία από το καθεστώς.
Τον Ιανουάριο, είχε δηλώσει στους διαδηλωτές στο Ιράν ότι η βοήθεια ήταν καθ’ οδόν. Μεγάλο μέρος του πολεμικού ναυτικού των ΗΠΑ ήταν απασχολημένο με την σύλληψη του ηγέτη της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, εκείνη την εποχή, επομένως δεν διέθετε εφαρμόσιμες στρατιωτικές επιλογές.
Ωστόσο, στη συνέχεια έδωσε εντολή ανάπτυξης δύο αεροπλανοφόρων στην περιοχή, συγκεντρώνοντας τεράστια αεροναυτική δύναμη, την μεγαλύτερη σε μέγεθος μετά την εισβολή στο Ιράκ το 2003.
Ο Τραμπ μίλησε εκτενώς για τους κινδύνους των πυρηνικών φιλοδοξιών του Ιράν, παρόλο που μετά τον πόλεμο του περασμένου καλοκαιριού, ο Τραμπ δήλωσε ότι το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα είχε «εξαφανιστεί».
Από την άλλη πλευρά, το ιρανικό καθεστώς αρνείται ότι επιθυμεί να αποκτήσει πυρηνικά όπλα, αλλά έχει εμπλουτίσει ουράνιο σε επίπεδο που δεν έχει καμία πολιτική χρήση σε πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας. Τουλάχιστον, φαίνεται να θέλει την επιλογή της κατασκευής βόμβας. Μέχρι στιγμής, το Ισραήλ και οι ΗΠΑ δεν έχουν δημοσιεύσει κανένα στοιχείο ότι αυτό επρόκειτο να συμβεί.
Δεν υπάρχει προηγούμενο αλλαγής καθεστώτος μόνο και μόνο λόγω αεροπορικών επιδρομών. Ο Σαντάμ Χουσεΐν του Ιράκ ανατράπηκε το 2003 από μια τεράστια δύναμη εισβολής υπό την ηγεσία των ΗΠΑ. Ο Μουαμάρ Καντάφι της Λιβύης ανατράπηκε το 2011 από δυνάμεις των ανταρτών που έλαβαν αεροπορική δύναμη από το ΝΑΤΟ και ορισμένα αραβικά κράτη.
Και στις δύο περιπτώσεις, το αποτέλεσμα ήταν η κατάρρευση του κράτους, ο εμφύλιος πόλεμος και χιλιάδες δολοφονίες. Η Λιβύη εξακολουθεί να είναι ένα αποτυχημένο κράτος. Το Ιράκ εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τις συνέπειες της εισβολής και της αιματοχυσίας που ακολούθησε.
Ακόμα κι αν αυτή γίνει η πρώτη περίπτωση που η αεροπορική δύναμη από μόνη της ανατρέπει ένα καθεστώς, αυτό δεν αναμένεται να αντικατασταθεί από μια φιλελεύθερη δημοκρατία που σέβεται τα ανθρώπινα δικαιώματα. Δεν υπάρχει αξιόπιστη εναλλακτική κυβέρνηση στην εξορία που να περιμένει να εκμεταλλευθεί το «κενό» εξουσίας.
Για σχεδόν μισό αιώνα, το ιρανικό καθεστώς έχει δημιουργήσει ένα πολύπλοκο πολιτικό σύστημα που υποστηρίζεται από ένα μείγμα ιδεολογίας, διαφθοράς και, όταν απαιτείται, αδίστακτης χρήσης βίας.
Εξάλλου, απέδειξε τον περασμενο Ιανουάριο ότι ήταν έτοιμο να σκοτώσει διαδηλωτές. Διαθέτει δυνάμεις ασφαλείας που υπακούουν σε εντολές να πυροβολούν και να σκοτώνουν χιλιάδες συμπολίτες τους, επειδή αμφισβητούν το σύστημα και απαιτούν ελευθερία.
Οιι ΗΠΑ και το Ισραήλ προσπαθούν να σκοτώσουν τον ανώτατο θρησκευτικό ηγέτη της χώρας, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ενώ το Ισραήλ θεωρεί πως είναι εφικτό αυτό το σενάριο, αφού τα τελευταία δύο χρόνια σκότωσε τους ηγέτες της Χαμάς στη Γάζα και της Χεζμπολάχ στον Λίβανο, καθώς και πολλά από τα ηγετικά στελέχη των οργανώσεων τους.
Το ισλαμικό καθεστώς στο Ιράν είναι διαφορετικό ζήτημα. Προεδρεύει ενός κράτους, όχι ενός ένοπλου κινήματος. Δεν είναι μια μονοδιάστατη παράσταση. Εάν ο ανώτατος ηγέτης σκοτωνόταν, θα αντικαθίστατο, πιθανότατα από έναν άλλο κληρικό που υποστηρίζεται από το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) του Ιράν, το οποίο υπάρχει παράλληλα με τις συμβατικές ένοπλες δυνάμεις με το σαφές καθήκον να υπερασπίζεται το καθεστώς από απειλές στο εσωτερικό και στο εξωτερικό.
Ο Τραμπ τους προσέφερε ασυλία σε περίπτωση που παρέδιδαν τα όπλα τους. Είναι απίθανο οι Φρουροί της Επανάστασης να δελεαστούν από την προσφορά του. Εξάλλου, ένας «μαρτυρικός» θάνατος είναι αναπόσπαστο στοιχείο της ιδεολογίας της Ισλαμικής Δημοκρατίας και του σιιτικού Ισλάμ.
Επίσης, η Τεχεράνη βλέποντας ότι οι διαπραγματεύσεις «πέφτουν στο κενό» και οι αμερικανικές δυνάμεις στην περιοχή αυξάνονται, θεωρούσε τον πόλεμο αναπόφευκτο. Το Ισραήλ και οι ΗΠΑ είδαν την ευκαιρία και την εκμεταλλεύτηκαν, με την Τεχεράνη να μετρούσε αντίστροφα τις ώρες για τα πρώτα πλήγματα.
Αυτό που είναι σίγουρο είναι ότι η έκρηξη της πολεμικής σύγκρουσης σήμερα (28.02.2026) εντείνει την αστάθεια της περιοχής και του διεθνούς συστήματος, που είναι ήδη ταραγμένο, βίαιο και επικίνδυνο.
