Το Ιράν βρίσκεται σε μία από τις πιο τεταμένες φάσεις των τελευταίων ετών, καθώς κύμα μαζικών αντικυβερνητικών κινητοποιήσεων σαρώνει τη χώρα, με τον Ντόναλντ Τραμπ να εκτοξεύει νέες απειλές. Σε πόλεις της χώρας από 28 Δεκέμβρη 2025 συνεχίζεται ο αναβρασμός από τη δυσαρέσκεια σημαντικού μέρους του λαού που υποφέρει από τον υψηλό πληθωρισμό, την ακρίβεια και τη σημαντική υποτίμηση του νομίσματος, ριάλ, ιδιαίτερα μετά τις δυτικές κυρώσεις.
Δεκάδες άνθρωποι, με τον ακριβή αριθμό να παραμένει ασαφής, έχουν χάσει τη ζωή τους στις σφοδρότερες κινητοποιήσεις των τελευταίων ετών στο Ιράν που προκάλεσαν την παρέμβαση του Ντόναλντ Τραμπ. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ επανέφερε την απειλή στρατιωτικής επέμβασης, προειδοποιώντας την Τεχεράνη ότι τυχόν περαιτέρω αιματοχυσία θα έχει «σκληρές συνέπειες». «Αν αρχίσουν να σκοτώνουν πολίτες, θα απαντήσουμε αποφασιστικά», δήλωσε σε ραδιοφωνική συνέντευξη.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Το βράδυ της Πέμπτης (08.01.2026), οι αρχές προχώρησαν σε εκτεταμένη διακοπή του διαδικτύου και των τηλεπικοινωνιών, σε μια προσπάθεια να περιορίσουν τη διάδοση εικόνων και πληροφοριών από τις διαδηλώσεις που εξαπλώνονται με ταχύτητα.
Η απόφαση για «ψηφιακό μπλακάουτ» ελήφθη λίγες ώρες μετά την έναρξη νέων συγκεντρώσεων στην Τεχεράνη και σε μεγάλες πόλεις, ωστόσο δεν κατάφερε να αποτρέψει τη δημοσίευση βίντεο και μαρτυριών από τους δρόμους του Ιράν. Οι διαδηλώσεις βρίσκονται στην 13η μέρα τους και δείχνουν να αποκτούν χαρακτήρα πανεθνικής εξέγερσης.
Το χάος στο Ιράν προκάλεσε και την παρέμβαση του Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ ο οποίος κατηγόρησε τους διαδηλωτές ότι δρουν για λογαριασμό του Τραμπ.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Υποστήριξε ότι «υπάρχουν κάποιοι ταραχοποιοί» που, όπως είπε, επιδιώκουν να ευχαριστήσουν τον πρόεδρο των ΗΠΑ προκαλώντας ζημιές σε δημόσιες περιουσίες και κάλεσε τον Τραμπ να επικεντρωθεί στα εσωτερικά προβλήματα των Ηνωμένων Πολιτειών και να μην παρεμβαίνει στις υποθέσεις του Ιράν.
Παράλληλα, τόνισε ότι η Ισλαμική Δημοκρατία «δεν πρόκειται να ανεχθεί μισθοφόρους που ενεργούν για λογαριασμό ξένων», στέλνοντας σαφές μήνυμα μηδενικής ανοχής απέναντι σε όσους κατηγορούνται για υπονόμευση της χώρας.
Από την Ιλάμ, στα δυτικά σύνορα με το Ιράκ, έως τη Μασάντ στα βορειοανατολικά της χώρας, κοντά στο Αφγανιστάν, πολίτες σε περισσότερες από 100 πόλεις έχουν βγει στους δρόμους. Το καθεστώς, σύμφωνα με οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, επέλεξε για ακόμη μία φορά τη σκληρή καταστολή αντί για ουσιαστικό διάλογο, εντείνοντας περαιτέρω την οργή.
Η ΜΚΟ Iran Human Rights (IHRNGO), με έδρα τη Νορβηγία, έκανε λόγο για τουλάχιστον 45 νεκρούς διαδηλωτές από την έναρξη των κινητοποιήσεων, ανάμεσά τους οκτώ παιδιά. Παράλληλα, εκατοντάδες άνθρωποι έχουν τραυματιστεί, ενώ περισσότερα από 2.000 άτομα έχουν συλληφθεί.
Στις διαδηλώσεις ακούστηκαν συνθήματα που παραπέμπουν ανοιχτά σε αλλαγή καθεστώτος. Ορισμένοι διαδηλωτές φαίνεται να ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα του εξόριστου πρίγκιπα διαδόχου Ρεζά Παχλεβί, με συνθήματα όπως «Αυτή είναι η τελευταία μάχη, ο Παχλεβί θα επιστρέψει». Ο ίδιος, μέσω αναρτήσεων στην πλατφόρμα Χ, κάλεσε τους Ιρανούς να ενωθούν και να διεκδικήσουν συλλογικά τα αιτήματά τους, γράφοντας χαρακτηριστικά: «Ξύπνα, Ιράν».
It’s 8:45 p.m. in Iran. Across Iran, people have risen up, and the country is now in the midst of a national uprising against 47 years of tyranny.
— Navid Mohebbi نوید محبی (@navidmohebbi) January 8, 2026
Chants:
“Long live the King.”
“Death to Khamenei.”
This is the final battle. Pahlavi will return.
Massive turnout in Tehran. pic.twitter.com/xyRPXgMIx2
Οι κινητοποιήσεις, που αρχικά περιορίζονταν σε πανεπιστήμια και παζάρια της πρωτεύουσας, γρήγορα μετατράπηκαν σε μαζικές πορείες χιλιάδων ανθρώπων. Η παρουσία των δυνάμεων ασφαλείας στους δρόμους πυροδότησε βίαιες συγκρούσεις, ενώ το οικονομικό υπόβαθρο της κρίσης παραμένει εκρηκτικό.
It’s 8:45 p.m. in Iran. Across Iran, people have risen up, and the country is now in the midst of a national uprising against 47 years of tyranny.
— Navid Mohebbi نوید محبی (@navidmohebbi) January 8, 2026
Chants:
“Long live the King.”
“Death to Khamenei.”
This is the final battle. Pahlavi will return.
Massive turnout in Tehran. pic.twitter.com/xyRPXgMIx2
Ο πληθωρισμός καλπάζει, το ιρανικό νόμισμα καταρρέει και βασικά αγαθά – από τρόφιμα μέχρι φάρμακα – έχουν γίνει απλησίαστα για μεγάλα τμήματα του πληθυσμού. Η κατάσταση επιδεινώθηκε ακόμη περισσότερο όταν η κεντρική τράπεζα κατήργησε πρόγραμμα παροχής φθηνών δολαρίων σε επιλεγμένους εισαγωγείς, οδηγώντας σε άμεσες αυξήσεις τιμών.
Τρόφιμα όπως το μαγειρικό λάδι και το κοτόπουλο εκτοξεύθηκαν σε τιμές μέσα σε μία νύχτα, ενώ ορισμένα προϊόντα εξαφανίστηκαν από τα ράφια.
Η κυβέρνηση επιχείρησε να εκτονώσει την ένταση, ανακοινώνοντας μηνιαία επιδόματα ύψους περίπου 7 δολαρίων, παραδεχόμενη ωστόσο ότι το μέτρο δεν αρκεί για να αντιμετωπιστεί η κρίση. «Δεν μπορούμε να περιμένουμε από το κράτος να λύσει τα πάντα μόνο του», δήλωσε ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν σε τηλεοπτικό του μήνυμα.
Αναλυτές εκτιμούν ότι οι κινητοποιήσεις, αν και στερούνται κεντρικής ηγεσίας και συντονισμού, αποκτούν όλο και πιο πολιτικό χαρακτήρα, καθώς η οικονομική απόγνωση συνδέεται πλέον άμεσα με αιτήματα για βαθιές πολιτικές αλλαγές.
Πόσο μεγάλες είναι οι κινητοποιήσεις και πώς ξεκίνησαν
Η κατάρρευση του ριάλ, του εθνικού νομίσματος, προκάλεσε μία διογκούμενη κρίση στο Ιράν, εκτινάσσοντας τις τιμές του κρέατος, του ρυζιού και άλλων βασικών προϊόντων της ιρανικής καθημερινότητας.
Με τον πληθωρισμό στο 42%, η κυβέρνηση εισήγαγε τον Δεκέμβριο νέα, υψηλότερα τιμολόγια στην τιμή της βενζίνης, ασκώντας περαιτέρω πίεση στον πληθυσμό. Εν τω μεταξύ, οι τιμές των τροφίμων αναμένεται να αυξηθούν κατακόρυφα μετά την απόφαση της κεντρικής τράπεζας του Ιράν τις τελευταίες ημέρες να καταργήσει την προνομιακή, επιδοτούμενη συναλλαγματική ισοτιμία δολαρίου – ριάλ για όλα τα προϊόντα, εκτός από τα φάρμακα και το σιτάρι.
Οι διαμαρτυρίες ξεκίνησαν από τους εμπόρους της Τεχεράνης στα τέλη Δεκεμβρίου και πολύ γρήγορα γενικεύτηκαν και επεκτάθηκαν. Αν και αρχικά επικεντρώνονταν σε οικονομικά ζητήματα, σύντομα στις φωνές των διαδηλωτών εντάχθηκαν συνθήματα κατά των κοινωνικών ανισοτήτων, της καταδυνάστευσης, των διακρίσεων κατά των γυναικών, της βίαιης καταστολής των αντιφρονούντων, της απόλυτης εξουσίας επί των θρησκευτικών και κρατικών υποθέσεων από τον ανώτατο ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, σε μία χώρα όπου η λαϊκή οργή σιγοβράζει εδώ και χρόνια – ιδίως μετά τον θάνατο της 22χρονης Μαχσά Αμινί, το 2022.
Πάνω από 390 διαδηλώσεις έχουν πραγματοποιηθεί και στις 31 επαρχίες της χώρας, σύμφωνα με το αμερικανικό πρακτορείο ειδήσεων για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Ωστόσο, όπως διευκρινίζει το Associated Press, το πραγματικό εύρος των διαδηλώσεων είναι δύσκολο να προσδιοριστεί, καθώς τα κρατικά δίκτυα παρέχουν ενημέρωση με το σταγονόμετρο, ενώ τα βίντεο που διακινούνται στα social media είναι σύντομα, αποσπασματικά και κάθε άλλο παρά ευκρινή.
Επιπλέον, οι δημοσιογράφοι στη χώρα αντιμετωπίζουν περιορισμούς στην άσκηση του επαγγέλματος – μεταξύ άλλων, υποχρεούνται να ζητούν άδεια για να ταξιδεύουν στη χώρα και απειλούνται με συλλήψεις. Η διακοπή της πρόσβασης στο διαδίκτυο έχει περιπλέξει ακόμη περισσότερο την κατάσταση.
Σε τι διαφέρουν οι τωρινές κινητοποιήσεις από προηγούμενες
Οι σημερινές διαδηλώσεις είναι οι μεγαλύτερες που έχουν πραγματοποιηθεί από τις μαζικές και φονικές διαμαρτυρίες του 2022, τις οποίες πυροδότησε ο θάνατος της Μαχσά Αμινί, ενώ βρισκόταν υπό την κράτηση της θρησκευτικής αστυνομίας.
Οι τωρινές διαφοροποιούνται και ως προς την αφετηρία τους, αφού ξεκίνησαν από τους λεγόμενους «bazaaris», την τάξη των εμπόρων που διαχρονικά θεωρείται πιστή στο καθεστώς.
Μέσα από τη μακροχρονίως αγαστή σχέση μεταξύ των bazaaris και του σιιτικού κλήρου, οι έμποροι διαδραμάτισαν κομβικό ρόλο στην Ιστορία του Ιράν, κινώντας τα νήματα στις πιο κρίσιμες καμπές της. Ηταν εκείνοι που υποστήριξαν τη θεοκρατία το 1979, παρέχοντας την απαραίτητη οικονομική στήριξη που οδήγησε στην ανατροπή του σάχη και την επαναφορά του αγιατολάχ.
Επιπλέον, οι τωρινές διαδηλώσεις πραγματοποιούνται εν μέσω εξωτερικών παρεμβάσεων. Μετά από έξι και πλέον μήνες από την κοινή αμερικανοϊσραηλινή επίθεση κατά του Ιράν, ο πρόεδρος Τραμπ έθεσε εκ νέου το ενδεχόμενο νέας επίθεσης.
Κατά τη διάρκεια της προεκλογικής του εκστρατείας, ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν αυτοπροβλήθηκε ως υπερασπιστής της εργατικής τάξης, ευαγγελιζόμενος οικονομική ανακούφιση μέσω της μείωσης της κυβερνητικής παρέμβασης στην αγορά συναλλάγματος, ενώ παράλληλα κατήγγειλε τις αμερικανικές κυρώσεις, τη διαφθορά και την υπερβολική εκτύπωση χρημάτων για την κατάσταση στη χώρα.
Πάνω από έναν χρόνο μετά την εκλογή του, η εργατική τάξη, που υποσχέθηκε να προστατεύσει, και η μεσαία τάξη, η οποία αποτελεί τη ραχοκοκαλιά της ιρανικής κοινωνίας, βρίσκονται σε δεινή θέση.
Η διαφθορά σε όλους τους τομείς της κυβέρνησης, η κακοδιαχείριση των πόρων, τα περιβαλλοντικά προβλήματα και η στασιμότητα της ηγεσίας έχουν φέρει την κυβέρνηση στο χείλος του γκρεμού.
Εξωτερικοί παράγοντες, όπως οι επώδυνες κυρώσεις και η πιθανότητα ενός νέου πολέμου με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, έχουν προκαλέσει πανικό στο κράτος και ανησυχία στον πληθυσμό.
Γιατί οι σχέσεις Ιράν – ΗΠΑ είναι τεταμένες
Δεκαετίες πριν, το Ιράν υπό τον σάχη Μοχάμεντ Ρεζά Παχλαβί αποτελούσε έναν από τους σημαντικότερους συμμάχους των Ηνωμένων Πολιτειών, αγοράζοντας αμερικανικά όπλα και επιτρέποντας στη CIA να λειτουργεί μυστικούς σταθμούς παρακολούθησης της γειτονικής Σοβιετικής Ενωσης.
Ωστόσο, τον 1979, με την ανατροπή του σάχη και την Ισλαμική Επανάσταση υπό τον Αγιατολάχ Ρουχολάχ Χομεϊνί, εγκαθιδρύθηκε η θεοκρατική κυβέρνηση – που κυβερνά με σιδηρά πυγμή έως σήμερα.
Αργότερα εκείνο το έτος, φοιτητές κατέλαβαν την αμερικανική πρεσβεία στην Τεχεράνη, ζητώντας την έκδοση του σάχη και πυροδοτώντας την κρίση με τους ομήρους που διήρκεσε 444 ημέρες και οδήγησε στη διακοπή των διπλωματικών σχέσεων μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ.
Τα τελευταία χρόνια, οι σχέσεις μεταξύ του Ιράν και των ΗΠΑ κυμαίνονται μεταξύ απροκάλυπτης εχθρότητας και επιφυλακτικής διπλωματίας. Το απόγειο της μεταξύ τους συνεργασίας σφραγίστηκε το 2015, με τη συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα, με την οποία το Ιράν περιόρισε σημαντικά το πρόγραμμά του σε αντάλλαγμα για την άρση των κυρώσεων.
Ωστόσο, το 2018, υπό την πρώτη θητεία Τραμπ, οι ΗΠΑ αποσύρθηκαν μονομερώς από εκείνη τη συμφωνία, προκαλώντας νέες εντάσεις στη Μέση Ανατολή, οι οποίες κορυφώθηκαν μετά την επίθεση της Χαμάς εναντίον του Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου 2023.
