Η Ευρώπη επιταχύνει τις διαδικασίες για τη διαμόρφωση ενός εναλλακτικού αμυντικού σχεδίου εντός του ΝΑΤΟ, προετοιμαζόμενη για το ενδεχόμενο οι ΗΠΑ να αποσυρθούν ή να περιορίσουν σημαντικά τη στήριξή τους υπό την προεδρία του Ντόναλντ Τραμπ. Σύμφωνα με αποκλειστικές πληροφορίες της Wall Street Journal, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι επεξεργάζονται ένα «σχέδιο Β», το οποίο ανεπίσημα αποκαλείται «ευρωπαϊκό ΝΑΤΟ».
Στόχος δεν είναι η αντικατάσταση της Συμμαχίας του ΝΑΤΟ αλλά η διασφάλιση της συνέχειας της αποτρεπτικής της ισχύος και της επιχειρησιακής της ετοιμότητας, ακόμη και στην περίπτωση που ο Τραμπ αποφασίσει να αποσύρει τις ΗΠΑ.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
«Η μετάβαση έχει ήδη ξεκινήσει», σημειώνεται στο δημοσίευμα που κάνει λόγο για ολοένα και περισσότερους Ευρωπαίους σε διοικητικές θέσεις – κλειδιά στο ΝΑΤΟ και στρατιωτικές ασκήσεις, που πραγματοποιήθηκαν ή επίκεινται, υπό την ηγεσία ευρωπαϊκών δυνάμεων.
Η γέννηση του «Plan B»
Το σχέδιο άρχισε να διαμορφώνεται ήδη από πέρυσι, ωστόσο φαίνεται πως αποκτά πλέον επείγοντα χαρακτήρα καθώς αυξάνονται οι αμφιβολίες για τη δέσμευση των ΗΠΑ στην ευρωπαϊκή ασφάλεια. Οι πιέσεις εντάθηκαν μετά τις απειλές Τραμπ για αποχώρηση από το ΝΑΤΟ και την κλιμάκωση των εντάσεων με αφορμή τον πόλεμο στο Ιράν.
Παράλληλα, οι αμερικανικές απειλές για τη Γροιλανδία και οι σκληρές δηλώσεις κατά των Ευρωπαίων συμμάχων ενίσχυσαν το αίσθημα ανασφάλειας στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Κλειδί η μεταστροφή της Γερμανίας
Καθοριστική για την επιτάχυνση του σχεδίου είναι η μεταστροφή της Γερμανίας. Για δεκαετίες, το Βερολίνο απέρριπτε τις γαλλικές προτάσεις για μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης, επιμένοντας στη διατήρηση των ΗΠΑ ως βασικού εγγυητή ασφάλειας.
Τώρα, υπό τον καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς, η στάση αυτή αλλάζει. Η γερμανική ηγεσία φαίνεται να θεωρεί ότι η αξιοπιστία των ΗΠΑ δεν μπορεί πλέον να θεωρείται δεδομένη, ιδιαίτερα υπό μια προεδρία Τραμπ. Αυτή η πολιτική στροφή άνοιξε τον δρόμο για ευρύτερη σύγκλιση μεταξύ χωρών όπως η Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Πολωνία και οι σκανδιναβικές χώρες.
Πώς θα λειτουργεί το «ευρωπαϊκό ΝΑΤΟ»
Το σχέδιο προβλέπει ενίσχυση της ευρωπαϊκής παρουσίας σε καίριες θέσεις διοίκησης και ελέγχου, καθώς και σταδιακή αντικατάσταση αμερικανικών δυνατοτήτων από ευρωπαϊκές.
Αναλυτικά αυτό περιλαμβάνει:
- μεγαλύτερη συμμετοχή Ευρωπαίων στη στρατιωτική διοίκηση
- ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας
- ανάπτυξη δυνατοτήτων σε τομείς όπου υπάρχει υστέρηση, όπως η επιτήρηση, οι δορυφόροι και ο ανεφοδιασμός εν πτήσει
- Παράλληλα, εξετάζεται η δημιουργία ενός «συνασπισμού προθύμων» εντός του ΝΑΤΟ, που θα μπορεί να αναλαμβάνει επιχειρησιακές αποστολές χωρίς άμεση αμερικανική εμπλοκή.
Τα μεγάλα εμπόδια
Ωστόσο, το εγχείρημα σκοντάφτει σε σοβαρές δυσκολίες. Το ΝΑΤΟ είναι δομημένο γύρω από την αμερικανική ισχύ, με τις ΗΠΑ να κατέχουν κρίσιμους ρόλους σε πληροφορίες, logistics και διοίκηση.
Ιδιαίτερα δύσκολη είναι η αντικατάσταση της αμερικανικής πυρηνικής «ομπρέλας», που αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της αποτροπής. Σε αυτό το πλαίσιο, έχουν ξεκινήσει συζητήσεις για ενδεχόμενη επέκταση της γαλλικής πυρηνικής προστασίας σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, μια εξέλιξη με τεράστιες γεωπολιτικές προεκτάσεις.
Επιπλέον, οι Ευρωπαίοι υστερούν σε κρίσιμες τεχνολογικές δυνατότητες, όπως τα δορυφορικά συστήματα και τα δίκτυα έγκαιρης προειδοποίησης.
Το σχέδιο συνοδεύεται από πίεση για αύξηση των αμυντικών δαπανών και επιτάχυνση της παραγωγής οπλικών συστημάτων. Ήδη, χώρες όπως η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο προωθούν κοινά εξοπλιστικά προγράμματα, ενώ επανέρχεται στο τραπέζι ακόμη και η υποχρεωτική στρατιωτική θητεία σε ορισμένα κράτη.
Όπως επισημαίνουν Ευρωπαίοι αξιωματούχοι στην Wall Street Journal, η μετάβαση πρέπει να γίνει «ελεγχόμενα», ώστε να αποφευχθεί ένα απότομο κενό ασφάλειας σε περίπτωση αμερικανικής αποχώρησης.
