Ο ΟΟΣΑ βλέπει βελτίωση στα οικονομικά των νέων, αν και δίνουν το 60% του μισθού για στέγη και φεύγουν από το πατρικό μετά τα 30

Σημαντική βελτίωση στην κατάσταση των νέων (ηλικίας 15 – 29 ετών) έχει καταγράψει η Ελλάδα την τελευταία δεκαετία, μετά τη βαθιά και παρατεταμένη οικονομική κρίση της δεκαετίας του 2010,σύμφωνα με στοιχεία του ΟΟΣΑ, αλλά το ζήτημα της εργασίας, του μισθού και της στέγασης συνεχίζουν να αποτελούν μεγάλα «αγκάθια» στην καθημερινότητα τους

Ο ΟΟΣΑ (Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης) στην έκθεση «Προκλήσεις για τους νέους στην Ελλάδα για την επίτευξη οικονομικής ανεξαρτησίας» τονίζει πως οι νέοι εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σημαντικές δυσκολίες στην προσπάθειά τους να αποκτήσουν οικονομική ανεξαρτησία μέσα από την εργασία τους, με αρκετούς δείκτες να παραμένουν χειρότεροι από τον μέσο όρο των χωρών του ΟΟΣΑ.

Ανάμεσα στα στοιχεία που προβάλει ο ΟΟΣΑ, ξεχωρίζει το ότι οι νέοι δίνουν το 60% του μισθού τους για να καλύψουν το κόστος στέγασης, ποσοστό διπλάσιο σε σχέση με τον μέσο όρο της ΕΕ.

Ενδεικτικό είναι πως παρά το υψηλό συνολικό ποσοστό ιδιοκατοίκησης στην Ελλάδα, η απόκτηση κατοικίας παραμένει ιδιαίτερα δύσκολη για τους νέους. Σύμφωνα με στοιχεία του ΟΟΣΑ που βασίζονται σε έρευνα της ΕΚΤ για το 2017, μόλις περίπου 30% των νέων ηλικίας 16-34 ετών ήταν ιδιοκτήτες της κατοικίας τους, έναντι περίπου 70% στις ηλικίες 35-64 ετών.

Η διαφορά αυτή, περίπου 40 ποσοστιαίες μονάδες, ήταν η δεύτερη μεγαλύτερη μεταξύ 18 χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τις οποίες υπήρχαν διαθέσιμα στοιχεία.

Η περιορισμένη πρόσβαση των νέων στην ιδιοκατοίκηση συνδέεται, μεταξύ άλλων, με τις δυσκολότερες συνθήκες πρόσβασης σε στεγαστικά δάνεια, που διαμορφώθηκαν μετά την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2008. Η δυνατότητα λήψης στεγαστικού δανείου αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για το αν ένα νέο νοικοκυριό θα μπορέσει να αποκτήσει δική του κατοικία.

Το πρόβλημα είναι εντονότερο για τους νέους, καθώς διαθέτουν συνήθως μικρότερο κεφάλαιο και αποταμιεύσεις, περιορισμένο πιστωτικό ιστορικό και μικρότερη εργασιακή σταθερότητα σε σχέση με μεγαλύτερες ηλικιακές ομάδες. Ως αποτέλεσμα, οι αυστηρότεροι κανόνες στην αγορά στεγαστικών δανείων επηρεάζουν δυσανάλογα την ικανότητά τους να αγοράσουν σπίτι.

Η δυσκολία πρόσβασης στην ιδιοκατοίκηση αποτελεί, έτσι, ένα από τα βασικά εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι νέοι στην Ελλάδα στην προσπάθειά τους να αποκτήσουν οικονομική ανεξαρτησία και να δημιουργήσουν τη δική τους περιουσία.

Ο ΟΟΣΑ επισημαίνει πως η ελληνική οικονομία αναπτύχθηκε κατά 2,1% το 2025, έναντι 1,3% κατά μέσο όρο στην Ευρωζώνη, συνεχίζοντας να κινείται ταχύτερα από τον μέσο όρο της περιοχής τα τελευταία χρόνια. Παράλληλα, οι συνθήκες στην αγορά εργασίας έχουν βελτιωθεί σταδιακά.

Χαρακτηριστική είναι η πορεία της απασχόλησης των νέων ηλικίας 15-29 ετών, η οποία αυξήθηκε από μόλις 26% το 2013 σε 36% το 2025. Την ίδια στιγμή, η ανεργία των νέων υποχώρησε σημαντικά, από το ιστορικό υψηλό του 48,7% το 2013 στο 16,5% το 2025.

Παράλληλα, έχει περιοριστεί αισθητά και η διαφορά μεταξύ ανδρών και γυναικών στην ανεργία των νέων, η οποία στο παρελθόν έφτανε έως και τις 9 ποσοστιαίες μονάδες.

Υψηλό το ενδιαφέρον για επιχειρηματικότητα

Ισχυρό παραμένει το ενδιαφέρον των νέων στην Ελλάδα για την επιχειρηματικότητα. Το ποσοστό αυτοαπασχόλησης στις ηλικίες 20-29 ετών διαμορφώθηκε στο 11% το 2025, ένα από τα υψηλότερα επίπεδα μεταξύ των χωρών του ΟΟΣΑ.

Ωστόσο, ο ΟΟΣΑ επισημαίνει ότι σε αρκετές περιπτώσεις η επιχειρηματικότητα των νέων δεν προκύπτει τόσο από την αξιοποίηση ευκαιριών στην αγορά, όσο από την έλλειψη επαρκών θέσεων εργασίας.

Για τους νέους στην Ελλάδα, η επίτευξη οικονομικής ανεξαρτησίας —μέσω μιας σταθερής επαγγελματικής πορείας, της πρόσβασης σε επαρκή και οικονομικά προσιτή στέγαση και της δημιουργίας οικογένειας, όταν το επιλέξουν— αποτελεί βασικό κομμάτι της μετάβασης στην ενήλικη ζωή.

Μισθοί, στέγαση και εργασία τα μεγάλα «αγκάθια»

Παρά τη βελτίωση των τελευταίων ετών, η Ελλάδα εξακολουθεί να υστερεί έναντι των περισσότερων χωρών του ΟΟΣΑ σε βασικούς δείκτες που αφορούν τους νέους.

Οι μισθοί εξακολουθούν να υπολείπονται των επιπέδων της ΕΕ και του ΟΟΣΑ. Παράλληλα, μεγάλο μέρος των νέων εργαζομένων απασχολείται σε εποχικές θέσεις, κυρίως στον τουρισμό, ενώ καταγράφεται αναντιστοιχία μεταξύ των δεξιοτήτων που διαθέτουν οι νέοι και εκείνων που ζητά η αγορά εργασίας.

Το πρόβλημα επιβαρύνεται από τις εξελίξεις στο δημογραφικό και τη στεγαστική κρίση. Η γονιμότητα συνεχίζει να υποχωρεί, ενώ, παρότι η συμμετοχή των παιδιών στην προσχολική εκπαίδευση βελτιώνεται, εξακολουθεί να απέχει από τα επίπεδα του ΟΟΣΑ.

Την ίδια στιγμή, η προσιτή στέγαση παραμένει μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις. Οι περισσότεροι νέοι ενήλικες στην Ελλάδα εξακολουθούν να μένουν με τους γονείς τους μέχρι και τα τέλη της δεκαετίας των 20, καθώς έρχονται αντιμέτωποι με υψηλά ενοίκια, περιορισμένη προσφορά κατοικιών και δυσκολία πρόσβασης στην ιδιοκτησία.

Τα μέτρα της κυβέρνησης

Ο ΟΟΣΑ αναγνωρίζει ότι τα τελευταία χρόνια η κυβέρνηση έχει προχωρήσει σε σειρά παρεμβάσεων για τη βελτίωση των προοπτικών των νέων.

Μεταξύ άλλων, περιλαμβάνονται η αναμόρφωση των δημόσιων υπηρεσιών απασχόλησης, η ενίσχυση της κατάρτισης, η βελτίωση της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, η ενίσχυση της στήριξης των νέων επιχειρηματιών, η διεύρυνση της γονικής άδειας και της στήριξης για τη φροντίδα παιδιών, καθώς και η ενίσχυση του εισοδήματος των οικογενειών.

Τι προτείνει ο ΟΟΣΑ

Για να διατηρηθεί και να ενισχυθεί η πρόοδος, ο ΟΟΣΑ ζητά συντονισμένες παρεμβάσεις σε εκπαίδευση, απασχόληση, επιχειρηματικότητα, οικογενειακή πολιτική και στέγαση.

Στην αγορά εργασίας, δίνει έμφαση στην περαιτέρω επένδυση στην επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση, στην καλύτερη πρόσβαση των νέων σε επαγγελματικό προσανατολισμό και στη δημιουργία περισσότερων ευκαιριών ώστε να συνδυάζουν σπουδές και εργασία.

Για τους νέους επιχειρηματίες, προτείνει καλύτερη σύνδεση της χρηματοδοτικής και μη χρηματοδοτικής στήριξης, μεγαλύτερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση στα πρώτα στάδια μιας επιχείρησης και περισσότερα πρότυπα και μέντορες.

Στο μέτωπο της οικογένειας, ο ΟΟΣΑ προτείνει περαιτέρω βελτίωση της προσβασιμότητας, της ποιότητας και του κόστους της προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας, καθώς και ενίσχυση της εισοδηματικής στήριξης των οικογενειών με παιδιά.

Τέλος, στη στέγαση προκρίνει την αύξηση της προσφοράς προσιτών και κοινωνικών ενοικιαζόμενων κατοικιών, αλλά και μέτρα για τη βελτίωση της οικονομικής προσιτότητας και της ποιότητας στην ιδιωτική αγορά ενοικίων.

Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, η Ελλάδα έχει κάνει σημαντικά βήματα για τη βελτίωση των προοπτικών των νέων, όμως απαιτείται στοχευμένη και συντονισμένη πολιτική ώστε η πρόοδος να μεταφραστεί σε καλύτερες ευκαιρίες, υψηλότερη οικονομική ανεξαρτησία και βελτίωση της ποιότητας ζωής για τη νέα γενιά.