Η στείρωση αποτελεί μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις για τον περιορισμό του αριθμού των αδέσποτων ζώων και την προστασία της υγείας των κατοικιδίων.
Παρά τις συζητήσεις που εξακολουθούν να γίνονται γύρω από τη διαδικασία, οι επιστημονικές μελέτες και οι κτηνίατροι συμφωνούν ότι πρόκειται για ένα μέτρο με πολλαπλά οφέλη τόσο για τα ζώα όσο και για την κοινωνία.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Αυτό επισημαίνει η Zero Stray Academy, η εκπαιδευτική πρωτοβουλία που προωθεί την υπεύθυνη κηδεμονία ζώων συντροφιάς και την πρόληψη του φαινομένου των αδέσποτων μέσα από επιστημονικά τεκμηριωμένη ενημέρωση.
Σύμφωνα με τα στοιχεία και το εκπαιδευτικό υλικό της, η στείρωση δεν αποτελεί απλώς μια ατομική επιλογή των κηδεμόνων-ιδιοκτητών κατοικιδίων, αλλά μια πράξη με ευρύτερο κοινωνικό αντίκτυπο.
Η ανεξέλεγκτη αναπαραγωγή σκύλων και γατών εξακολουθεί να τροφοδοτεί τον πληθυσμό των αδέσποτων, με αποτέλεσμα χιλιάδες ζώα να ζουν στους δρόμους, εκτεθειμένα σε ασθένειες, ατυχήματα και κακοποίηση.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Η πρόληψη αντί της διαχείρισης
Όπως τονίζουν οι ειδικοί, η αντιμετώπιση του προβλήματος των αδέσποτων δεν μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά στη φιλοξενία ή την περισυλλογή ζώων. Η πρόληψη αποτελεί τη μοναδική βιώσιμη λύση και η στείρωση βρίσκεται στον πυρήνα αυτής της στρατηγικής.
Ένα μόνο αστείρωτο ζευγάρι σκύλων ή γατών μπορεί, μέσα σε λίγα χρόνια, να οδηγήσει στη γέννηση δεκάδων ή και εκατοντάδων απογόνων. Όταν αυτά τα ζώα δεν βρίσκουν υπεύθυνες οικογένειες, ο δρόμος προς την εγκατάλειψη γίνεται σχεδόν αναπόφευκτος.
Οφέλη για την υγεία των κατοικιδίων
Πέρα από τη συμβολή της στη μείωση των αδέσποτων, η στείρωση συνδέεται άμεσα με σημαντικά οφέλη για την υγεία των ζώων.
Στα θηλυκά κατοικίδια μειώνεται δραστικά ο κίνδυνος εμφάνισης καρκίνου του μαστού, ενώ εξαλείφεται η πιθανότητα ανάπτυξης καρκίνου της μήτρας και των ωοθηκών. Παράλληλα, προλαμβάνεται η πυομήτρα, μια σοβαρή λοίμωξη της μήτρας που μπορεί να αποβεί ακόμη και μοιραία.
Αντίστοιχα, στα αρσενικά ζώα μηδενίζεται ο κίνδυνος καρκίνου των όρχεων και μειώνονται σημαντικά οι παθήσεις του προστάτη, ενώ περιορίζονται και άλλες επιπλοκές που σχετίζονται με το αναπαραγωγικό σύστημα.
Κτηνίατροι επισημαίνουν ότι τα στειρωμένα ζώα παρουσιάζουν συχνά μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής και λιγότερα σοβαρά προβλήματα υγείας κατά τη διάρκεια της ζωής τους.
Αλλαγές στη συμπεριφορά
Η στείρωση επηρεάζει και ορισμένες συμπεριφορές που συνδέονται με τις ορμόνες και την αναπαραγωγή. Σε πολλές περιπτώσεις μειώνονται οι τάσεις φυγής, η περιπλάνηση σε αναζήτηση συντρόφου, οι συγκρούσεις μεταξύ αρσενικών και ορισμένες μορφές επιθετικότητας.
Οι ειδικοί διευκρινίζουν ότι η διαδικασία δεν αλλάζει τον χαρακτήρα ή την προσωπικότητα του ζώου, αλλά συμβάλλει στη μείωση συμπεριφορών που ενδέχεται να θέσουν σε κίνδυνο το ίδιο ή το περιβάλλον του.
Το ισχύον νομικό πλαίσιο και οι υποχρεώσεις των ιδιοκτητών
Στην Ελλάδα, η συζήτηση για τη στείρωση έχει αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη σημασία τα τελευταία χρόνια, καθώς η πολιτεία επιχειρεί να αντιμετωπίσει συστηματικά το πρόβλημα των αδέσποτων. Η υπεύθυνη κηδεμονία, η σήμανση, η καταγραφή και η πρόληψη των ανεπιθύμητων γεννών αποτελούν βασικούς άξονες της εθνικής στρατηγικής για την προστασία των ζώων συντροφιάς.
Ο Νόμος 4830/2021 («Πρόγραμμα Άργος») προβλέπει συγκεκριμένες υποχρεώσεις για τους ιδιοκτήτες σκύλων και γατών, με στόχο τον περιορισμό των ανεπιθύμητων γεννών και τη μείωση του αριθμού των αδέσποτων.
Σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο, οι ιδιοκτήτες δεσποζόμενων ζώων συντροφιάς οφείλουν είτε να προχωρήσουν στη στείρωση του ζώου τους είτε να αποστείλουν δείγμα γενετικού υλικού (DNA) στο Εργαστήριο Φύλαξης και Ανάλυσης Γενετικού Υλικού Ζώων Συντροφιάς (ΕΦΑΓΥΖΣ). Η σχετική υποχρέωση καταγράφεται στο Εθνικό Μητρώο Ζώων Συντροφιάς και αποτελεί βασικό πυλώνα της πολιτικής πρόληψης που εφαρμόζει η πολιτεία.
Αν και η εφαρμογή του μέτρου είχε λάβει διαδοχικές παρατάσεις τα προηγούμενα χρόνια, από την 1η Ιανουαρίου 2026 οι προβλεπόμενες κυρώσεις βρίσκονται σε πλήρη ισχύ.
Για όσους δεν έχουν συμμορφωθεί με την υποχρέωση στείρωσης ή κατάθεσης DNA προβλέπεται διοικητικό πρόστιμο ύψους 1.000 ευρώ. Παράλληλα, ο νόμος παρέχει προθεσμία τριών μηνών για συμμόρφωση και, εφόσον η παράβαση εξακολουθεί να υφίσταται, το πρόστιμο μπορεί να επιβληθεί εκ νέου.
Εξαιρέσεις προβλέπονται μόνο σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, όπως όταν υπάρχει τεκμηριωμένη κτηνιατρική γνωμάτευση ότι η στείρωση δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί για λόγους υγείας. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η αποστολή δείγματος DNA παραμένει υποχρεωτική.
Σύμφωνα με τη φιλοσοφία του νομοθετικού πλαισίου, η στείρωση και η καταγραφή των ζώων συντροφιάς αποτελούν βασικά εργαλεία πρόληψης, με στόχο τον περιορισμό των εγκαταλείψεων και τη μείωση του αριθμού των αδέσποτων σε βάθος χρόνου.
Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι κάθε κηδεμόνας θα πρέπει να συζητά με τον κτηνίατρό του τον κατάλληλο χρόνο για τη στείρωση του ζώου του, λαμβάνοντας υπόψη την ηλικία, τη φυλή και το ιατρικό ιστορικό του.
Τι είναι η Zero Stray Academy
Η Zero Stray Academy είναι μια εκπαιδευτική πλατφόρμα που δημιουργήθηκε με στόχο να παρέχει αξιόπιστη γνώση και πρακτικά εργαλεία για τη διαχείριση των ζώων συντροφιάς και τη μείωση του αριθμού των αδέσποτων. Μέσα από εκπαιδευτικά προγράμματα, ενημερωτικό υλικό και συνεργασίες με ειδικούς, προωθεί την υπεύθυνη κηδεμονία και την πρόληψη ως τη μοναδική μακροπρόθεσμη λύση στο πρόβλημα.
Η φιλοσοφία της βασίζεται στην πεποίθηση ότι η ενημέρωση των πολιτών και η υιοθέτηση καλών πρακτικών μπορούν να μειώσουν δραστικά τις εγκαταλείψεις και τις ανεπιθύμητες γεννήσεις, δημιουργώντας συνθήκες καλύτερης συμβίωσης ανθρώπων και ζώων.
Σε μια χώρα που εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρό πρόβλημα αδέσποτων ζώων, η ενημέρωση, η υπεύθυνη κηδεμονία και η πρόληψη αναδεικνύονται σε κρίσιμους παράγοντες για την αντιμετώπιση του φαινομένου. Η Zero Stray Academy επιχειρεί να συμβάλει προς αυτή την κατεύθυνση, προσφέροντας τεκμηριωμένη γνώση και πρακτικά εργαλεία σε πολίτες και επαγγελματίες που θέλουν να γίνουν μέρος της λύσης.
Το παρόν άρθρο βασίζεται και σε στοιχεία-εκπαιδευτικό υλικό που παρέχει η Zero Stray Academy σχετικά με τα οφέλη της στείρωσης και την πρόληψη του φαινομένου των αδέσποτων ζώων.
