Τα «Πρωτάκια» των καταφυγίων: Ζώα που περιμένουν το δικό τους σπίτι

Για ένα παιδί, η αρχή της σχολικής χρονιάς έχει τη δική της τελετουργία: καινούργια τσάντα, βιβλία, τετράδια, ένα νέο πρόγραμμα.

Στα καταφύγια, όμως, υπάρχουν ζώα που δεν περιμένουν το πρώτο κουδούνι. Περιμένουν κάτι πολύ πιο απλό: έναν άνθρωπο που θα αποφασίσει να τα πάρει μαζί του.

Η εικόνα ενός σκύλου ή μιας γάτας πίσω από τα κάγκελα είναι εύκολο να προκαλέσει συγκίνηση.

Η υιοθεσία, ωστόσο, δεν πρέπει να ξεκινά και να τελειώνει σε αυτή τη στιγμή.

Το ζώο που θα φύγει από το καταφύγιο θα χρειαστεί χρόνο για να προσαρμοστεί, κτηνιατρική φροντίδα, τροφή, ασφάλεια, εκπαίδευση όπου χρειάζεται και, κυρίως, έναν άνθρωπο που θα παραμείνει υπεύθυνος γι’ αυτό και μετά τον αρχικό ενθουσιασμό.

Η επιστροφή στην πόλη αλλάζει και τη ζωή των ζώων

Μετά τις διακοπές, η καθημερινότητα των οικογενειών επιστρέφει σε πιο αυστηρό πρόγραμμα. Αυτό μπορεί να είναι μια καλή στιγμή για να εξετάσει κάποιος σοβαρά την υιοθεσία, εφόσον υπάρχει πραγματικά διαθέσιμος χρόνος.

Δεν είναι όμως σωστό να θεωρούμε ότι κάθε Σεπτέμβριος συνοδεύεται από ένα συγκεκριμένο κύμα εγκατάλειψης ή ότι όλα τα ζώα που βρίσκονται σήμερα στα καταφύγια εγκαταλείφθηκαν επειδή τελείωσε το καλοκαίρι.

Οι αιτίες που οδηγούν ένα ζώο σε καταφύγιο είναι πολλές: εγκατάλειψη, αδέσποτη ζωή, απώλεια, αδυναμία φροντίδας, αλλαγές στις συνθήκες ζωής μιας οικογένειας ή περιστατικά κακομεταχείρισης.

Το κοινό στοιχείο είναι ότι το ζώο χρειάζεται πλέον ένα ασφαλές περιβάλλον και μια δεύτερη ευκαιρία.

Δεν ψάχνουμε το πιο χαριτωμένο

Η πρώτη γνωριμία σε ένα καταφύγιο μπορεί εύκολα να παρασύρει. Ένα κουτάβι που πλησιάζει την πόρτα, ένα γατάκι που παίζει ή ένας σκύλος με ιδιαίτερα εκφραστικό βλέμμα είναι πιθανό να κερδίσει αμέσως την προσοχή.

Η επιλογή, όμως, χρειάζεται να γίνει με διαφορετικά κριτήρια. Η ηλικία, το μέγεθος, το επίπεδο ενέργειας, ο χαρακτήρας και το ιστορικό του ζώου πρέπει να ταιριάζουν με τον τρόπο ζωής της οικογένειας.

Ένας δραστήριος σκύλος μπορεί να χρειάζεται καθημερινά περισσότερη άσκηση από αυτή που μπορεί να προσφέρει μια οικογένεια με περιορισμένο χρόνο. Ένα μεγαλύτερο ζώο μπορεί να χρειάζεται συχνότερη κτηνιατρική παρακολούθηση, ενώ ένα ζώο που έχει ζήσει δύσκολες εμπειρίες μπορεί να χρειάζεται περισσότερο χρόνο για να εμπιστευτεί το νέο του περιβάλλον.

Οι άνθρωποι του καταφυγίου είναι συνήθως σε καλύτερη θέση να εξηγήσουν τη συμπεριφορά και τις ανάγκες κάθε ζώου. Η συζήτηση μαζί τους είναι σημαντικό μέρος της διαδικασίας.

Η υιοθεσία δεν είναι παιδική ευθύνη

Όταν η ιδέα της υιοθεσίας ξεκινά από ένα παιδί, χρειάζεται μια βασική διευκρίνιση: το ζώο δεν είναι «το κατοικίδιο του παιδιού». Είναι μέλος της οικογένειας και η ευθύνη ανήκει στους ενήλικες.

Το παιδί μπορεί να συμμετέχει στη φροντίδα του, να βοηθά στο τάισμα, στο παιχνίδι, στην περιποίηση ή στις βόλτες, ανάλογα με την ηλικία και την ωριμότητά του. Δεν μπορεί όμως να αναλάβει μόνο του τις υποχρεώσεις που συνοδεύουν ένα ζώο για ολόκληρη τη ζωή του.

Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό όταν η υιοθεσία παρουσιάζεται ως «δώρο για τη νέα σχολική χρονιά». Ο ενθουσιασμός του Σεπτεμβρίου μπορεί να διαρκέσει μερικές εβδομάδες. Η ευθύνη για έναν σκύλο ή μια γάτα μπορεί να διαρκέσει πολλά χρόνια.

Οι πρώτες εβδομάδες θέλουν υπομονή

Ένα ζώο που βγαίνει από καταφύγιο δεν γνωρίζει απαραίτητα από την πρώτη ημέρα ότι βρίσκεται σε ένα ασφαλές σπίτι.

Μπορεί να χρειαστεί χρόνο για να συνηθίσει τους ανθρώπους, τους ήχους, το νέο περιβάλλον και τους κανόνες του σπιτιού. Ορισμένα ζώα προσαρμόζονται γρήγορα. Άλλα χρειάζονται περισσότερο χρόνο.

Γι’ αυτό η οικογένεια πρέπει να είναι προετοιμασμένη για μια περίοδο προσαρμογής. Ένας ήσυχος χώρος, σταθερό πρόγραμμα και ξεκάθαρα όρια μπορούν να βοηθήσουν το ζώο να καταλάβει σταδιακά το νέο του περιβάλλον.

Δεν χρειάζεται να απαιτήσουμε από την πρώτη ημέρα να συμπεριφέρεται σαν να ζει εκεί για χρόνια.

Το κόστος είναι μέρος της απόφασης

Η υιοθεσία δεν σημαίνει ότι η φροντίδα ενός ζώου είναι δωρεάν.

Η οικογένεια θα πρέπει να υπολογίσει την τροφή, τις προληπτικές κτηνιατρικές εξετάσεις και τα εμβόλια, την αντιπαρασιτική προστασία, τη στείρωση όπου απαιτείται ή ενδείκνυται, τον εξοπλισμό και τυχόν έκτακτα έξοδα υγείας.

Πριν από την υιοθεσία αξίζει επίσης να εξεταστεί τι θα συμβεί όταν η οικογένεια ταξιδεύει, όταν αλλάζει το καθημερινό πρόγραμμα ή όταν προκύψει μια απρόβλεπτη υποχρέωση. Το «θα βρούμε μια λύση» είναι πολύ διαφορετικό από το να υπάρχει ήδη ένα ρεαλιστικό σχέδιο.

Η δεύτερη ευκαιρία δεν χρειάζεται να είναι τέλεια

Δεν υπάρχουν μόνο κουτάβια και γατάκια στα καταφύγια. Υπάρχουν ενήλικα και ηλικιωμένα ζώα, μεγαλόσωμα και μικρόσωμα, κοινωνικά και πιο επιφυλακτικά, ζώα με διαφορετικές ανάγκες και διαφορετικό ιστορικό.

Ένα μεγαλύτερο ζώο μπορεί να μην τραβά την ίδια προσοχή με ένα κουτάβι, όμως μπορεί να ταιριάξει πολύ καλύτερα σε μια οικογένεια που αναζητά έναν πιο ήρεμο σύντροφο. Αντίστοιχα, ένα ζώο με ιδιαίτερες ανάγκες μπορεί να χρειάζεται έναν άνθρωπο που γνωρίζει από πριν τι αναλαμβάνει.

Η σωστή υιοθεσία δεν είναι αυτή που προκαλεί τη μεγαλύτερη συγκίνηση στην πρώτη συνάντηση. Είναι αυτή που αποδεικνύεται σωστή και μετά από έξι μήνες, έναν χρόνο και πολλά χρόνια.

Πριν ανοίξει η πόρτα του καταφυγίου

Πριν πάει μια οικογένεια να γνωρίσει ζώα, καλό είναι να έχει απαντήσει σε ορισμένα πρακτικά ερωτήματα. Πόσες ώρες θα μένει μόνο του το ζώο; Ποιος θα το φροντίζει καθημερινά; Υπάρχει χρόνος για βόλτες και παιχνίδι; Επιτρέπεται κατοικίδιο στο σπίτι; Υπάρχουν άλλα ζώα; Υπάρχει δυνατότητα κάλυψης των κτηνιατρικών εξόδων;

Αν στην οικογένεια υπάρχουν παιδιά, η συνάντηση με το υποψήφιο κατοικίδιο πρέπει να γίνει με τρόπο ασφαλή και με την καθοδήγηση των υπευθύνων του καταφυγίου. Το παιδί πρέπει να μάθει από την αρχή ότι ένα ζώο έχει όρια: δεν το πιέζουμε να παίξει, δεν το τραβάμε, δεν το αγκαλιάζουμε αν δείχνει ότι δεν το θέλει και δεν το ενοχλούμε όταν τρώει ή κοιμάται.

Αυτά δεν είναι λεπτομέρειες. Είναι μέρος της συμβίωσης.

Ένα σπίτι για όλη τη ζωή

Τα ζώα που βρίσκονται στα καταφύγια δεν χρειάζονται μια ακόμη προσωρινή λύση. Χρειάζονται ανθρώπους που έχουν σκεφτεί τι σημαίνει να τα εντάξουν στη ζωή τους.

Ο Σεπτέμβριος μπορεί να είναι μια καλή αφορμή για να γίνει αυτή η σκέψη. Η νέα σεζόν φέρνει πρόγραμμα, αλλά και μια ευκαιρία να δούμε διαφορετικά τις καθημερινές μας συνήθειες. Αν υπάρχει ο χρόνος, ο χώρος και η διάθεση για μια μακροχρόνια δέσμευση, ένα καταφύγιο μπορεί να είναι το σημείο από όπου θα ξεκινήσει μια νέα σχέση.

Για κάποια ζώα, η νέα σεζόν δεν χρειάζεται να σημαίνει απλώς μια ακόμη αλλαγή στο ημερολόγιο. Μπορεί να σημαίνει ότι αυτή τη φορά κάποιος θα έρθει για να τα πάρει σπίτι.