Οι καταστροφικές πυρκαγιές των τελευταίων ημερών επαναφέρουν στο προσκήνιο ένα ερώτημα που ξεπερνά την κλιματική κρίση και αγγίζει τον τρόπο με τον οποίο διαχειρίζεται η χώρα τις κρίσιμες ενεργειακές υποδομές της. Πόσο ανθεκτικό είναι σήμερα το δίκτυο διανομής ηλεκτρικής ενέργειας και με ποια κριτήρια ιεραρχούνται οι επενδύσεις που το αφορούν; Αφορμή για την αναζωπύρωση της συζήτησης αποτελεί νέα ανάλυση του Ινστιτούτου Αλέξη Τσίπρα (ΙΝΑΤ).
Η ανάλυση του Ινστιτούτου του Αλέξη Τσίπρα υποστηρίζει ότι, παρά την αύξηση των εσόδων και των επενδύσεων του ΔΕΔΔΗΕ, η πρόοδος στην αντιπυρική θωράκιση του δικτύου δεν ακολουθεί τον ίδιο ρυθμό. Η ανάλυση δεν αποδίδει συλλήβδην ευθύνες στον Διαχειριστή για κάθε πυρκαγιά που σχετίζεται με ηλεκτρικές εγκαταστάσεις, ωστόσο θέτει ζήτημα προτεραιοτήτων, λογοδοσίας και αποτελεσματικότητας.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Τα στοιχεία για τις πυρκαγιές
Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται το ΙΝΑΤ, το 36,6% των μεγαλύτερων πυρκαγιών του 2025 συνδέθηκε με ηλεκτρικές υποδομές, ενώ οι πυρκαγιές αυτής της κατηγορίας αντιστοιχούσαν στο 55% των συνολικά καμένων εκτάσεων της ίδιας χρονιάς.
Η επισήμανση συνοδεύεται από τη διευκρίνιση ότι οι ηλεκτρικές υποδομές δεν ανήκουν όλες στον ΔΕΔΔΗΕ, γεγονός που δεν επιτρέπει αυτόματη απόδοση ευθυνών. Ωστόσο, κατά την ανάλυση, τα δεδομένα αρκούν για να αναδείξουν ότι η συντήρηση του δικτύου, η διαχείριση της βλάστησης, η αντικατάσταση παλαιών γραμμών και η υπογειοποίηση αποτελούν πλέον κρίσιμα ζητήματα πολιτικής προστασίας και όχι απλώς τεχνικής διαχείρισης.
187 εκατ. ευρώ και αργοί ρυθμοί
Μετά τις μεγάλες πυρκαγιές του 2021 διατέθηκαν μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης περίπου 187 εκατ. ευρώ για την υπογειοποίηση γραμμών διανομής, κυρίως σε δασικές περιοχές υψηλού κινδύνου.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Παρά τη χρηματοδότηση, η ανάλυση σημειώνει ότι το υπόγειο δίκτυο αυξήθηκε από περίπου 26.000-27.000 χιλιόμετρα πριν από το 2021 σε περίπου 32.300 χιλιόμετρα στα τέλη του 2025, γεγονός που μεταφράζεται σε αύξηση του ποσοστού υπογειοποίησης από περίπου 10%-11% σε περίπου 12%-13%.
Για το ΙΝΑΤ, η εξέλιξη αυτή δεν είναι αμελητέα, απέχει όμως από τον ρυθμό που απαιτούν οι νέες κλιματικές συνθήκες και η αυξανόμενη επικινδυνότητα των δασικών πυρκαγιών. Η αιχμή στρέφεται κυρίως στην ικανότητα υλοποίησης των έργων και όχι μόνο στη διαθεσιμότητα χρηματοδότησης
Οι καταναλωτές πληρώνουν περισσότερα
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η κριτική για τις χρεώσεις διανομής.
Το ΙΝΑΤ υπολογίζει ότι η ετήσια επιβάρυνση ενός τυπικού νοικοκυριού αυξήθηκε από περίπου 45 ευρώ το 2020 σε περίπου 62 ευρώ, ενώ για μικρές επιχειρήσεις με τριφασική παροχή σχεδόν διπλασιάστηκε. Συνολικά, τα έσοδα από τις χρεώσεις διανομής εκτιμάται ότι αυξήθηκαν από περίπου 730 εκατ. ευρώ σε 1,24 δισ. ευρώ.
Κατά την ανάλυση, οι αυξήσεις αυτές δημιουργούν εύλογη απαίτηση για αντίστοιχη βελτίωση της ασφάλειας και της αξιοπιστίας του δικτύου, ενώ επισημαίνεται ότι η ενίσχυση του πάγιου σκέλους των χρεώσεων επιβαρύνει αναλογικά περισσότερο τα νοικοκυριά με χαμηλή κατανάλωση.
Μερίσματα και επενδυτικές επιλογές στο μικροσκόπιο
Η ανάλυση στέκεται επίσης στη διανομή μερίσματος ύψους 102,9 εκατ. ευρώ για τη χρήση του 2024, καθώς και στη συμφωνία για την απόκτηση νέων κτιριακών εγκαταστάσεων στον Ελαιώνα, συνολικού ύψους περίπου 158 εκατ. ευρώ.
Το ΙΝΑΤ δεν αμφισβητεί ούτε τη νομιμότητα της διανομής μερίσματος ούτε την ανάγκη εκσυγχρονισμού των εγκαταστάσεων του Διαχειριστή. Υποστηρίζει όμως ότι σε έναν οργανισμό που διαχειρίζεται μονοπωλιακή υποδομή στρατηγικής σημασίας, οι οικονομικές αποδόσεις και οι διοικητικές επενδύσεις δεν μπορεί να προηγούνται της ολοκλήρωσης έργων που αφορούν την ασφάλεια του δικτύου.
Με αυτό το σκεπτικό εισηγείται τη σύνδεση των μερισμάτων και των αυξήσεων των ρυθμιζόμενων χρεώσεων με συγκεκριμένους δείκτες απόδοσης, όπως η πρόοδος της υπογειοποίησης, η αντικατάσταση παλαιών γραμμών και η μείωση των περιστατικών που συνδέονται με ηλεκτρικές υποδομές.
Αίτημα για νέο πλαίσιο λογοδοσίας
Στην κατακλείδα της, η ανάλυση προτείνει τη θέσπιση δεσμευτικού εθνικού προγράμματος υπογειοποίησης του δικτύου, τη δημόσια παρακολούθηση της προόδου των έργων, ενιαίο ψηφιακό σύστημα προληπτικής συντήρησης και ανεξάρτητη διερεύνηση κάθε μεγάλης πυρκαγιάς στην οποία υπάρχουν ενδείξεις εμπλοκής ηλεκτρικών εγκαταστάσεων.
Η βασική πολιτική αιχμή της παρέμβασης συνοψίζεται στη θέση ότι η αξιολόγηση του ΔΕΔΔΗΕ δεν μπορεί να περιορίζεται στα οικονομικά του αποτελέσματα, αλλά οφείλει να αποτυπώνει πρωτίστως το επίπεδο ασφάλειας και ανθεκτικότητας μιας υποδομής κρίσιμης για τη χώρα.
