Η Ντόλι Πάρτον δεν ήταν μόνο μια θρυλική τραγουδίστρια. Ήταν ένα ολόκληρο αμερικανικό φαινόμενο. Από μια μικρή, φτωχή καλύβα στα βουνά του Ανατολικού Τενεσί, χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα και τρεχούμενο νερό, κατάφερε να γίνει μία από τις σημαντικότερες δημιουργούς και ερμηνεύτριες της αμερικανικής μουσικής, γράφοντας περισσότερα από 3.000 τραγούδια και δημιουργώντας επιτυχίες που έγιναν κομμάτι της παγκόσμιας μουσικής κληρονομιάς.
Η Ντόλι Πάρτον, φαίνεται πώς πέθανε μετά από μία «σύντομη μάχη με τον καρκίνο» και ο θάνατος της τεράστιας τραγουδίστριας έχει βυθίσει στο πένθος εκατομμύρια ανθρώπους και δεκάδες καλλιτέχνες που είχαν συνεργαστεί μαζί της. Πολλοί έσπευσαν να αποχαιρετήσουν την αγαπημένη τους «βασίλισσα» της κάντρι.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Το «Jolene» και το «I Will Always Love You» είναι μόνο δύο από τα τραγούδια που σφράγισαν την ιστορία της μουσικής. Όμως η πραγματική διάσταση της Ντόλι Πάρτον βρίσκεται πέρα από τις πωλήσεις, τα βραβεία και τη φήμη. Βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποίησε την επιτυχία της για να επιστρέψει κάτι στους ανθρώπους που, όπως έλεγε, ήταν πάντα η μεγάλη της έμπνευση.
Βιβλία, υποτροφίες, νοσοκομεία, έρευνα για το εμβόλιο κατά της COVID-19, βοήθεια σε οικογένειες που έχασαν τα σπίτια τους από πυρκαγιές και πλημμύρες – η Πάρτον μετέτρεψε την προσωπική της ιστορία από τη φτώχεια σε μια από τις πιο εντυπωσιακές ιστορίες κοινωνικής προσφοράς στον σύγχρονο αμερικανικό πολιτισμό. Και ίσως αυτό να είναι το μεγαλύτερο μέρος της κληρονομιάς της: ότι ενώ έγινε παγκόσμια σταρ, δεν απομακρύνθηκε ποτέ από τους «απλούς ανθρώπους» για τους οποίους έγραφε και τραγουδούσε.
Για αυτό και ο θάνατός της δεν αφήνει μόνο ένα κενό στη μουσική. Αφήνει ένα κενό σε έναν πολιτισμό που είχε μάθει να τη βλέπει ως καλλιτέχνιδα, επιχειρηματία, φιλάνθρωπο, σύμβολο αισιοδοξίας και, πάνω απ’ όλα, ως έναν άνθρωπο που δεν ξέχασε ποτέ από πού ξεκίνησε.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Από την καλύβα των Smoky Mountains στη μεγάλη σκηνή
Η Ντόλι Ρεμπέκα Πάρτον γεννήθηκε στις 19 Ιανουαρίου 1946, ήταν τέταρτο από 12 παιδιά, στην περιοχή Locust Ridge του Τενεσί, κοντά στα Great Smoky Mountains. Η οικογένειά της ήταν φτωχή και η παιδική της ηλικία κάθε άλλο παρά εύκολη. Η ίδια όμως βρήκε από πολύ νωρίς καταφύγιο στη μουσική. Η μητέρα της τραγουδούσε παραδοσιακά τραγούδια και ο θείος της Bill Owens τη βοήθησε να μάθει κιθάρα και να κάνει τα πρώτα της βήματα ως performer.
Ήδη από παιδί έγραφε τραγούδια. Η ίδια έχει πει ότι έγραψε το πρώτο της σε ηλικία μόλις 5 ετών. Η πορεία της προς τη μουσική σκηνή άρχισε πολύ νωρίς και σύντομα την οδήγησε στο ραδιόφωνο και στην τηλεόραση του Τενεσί.
Στα 13 της εμφανίστηκε στο Grand Ole Opry, σε μια από τις πιο σημαντικές στιγμές της πρώιμης ζωής της. Λίγα χρόνια αργότερα, μετά την αποφοίτησή της από το σχολείο, πήρε το λεωφορείο για το Νάσβιλ αποφασισμένη να γίνει τραγουδοποιός.
Ο Porter Wagoner και η γέννηση μιας σταρ
Η συνεργασία της με τον Porter Wagoner τη βοήθησε να εξελιχθεί σε μία από τις σημαντικότερες performers της κάντρι. Μαζί δημιούργησαν μια σειρά επιτυχιών, ενώ η Parton άρχισε να αποκτά όλο και μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση ως τραγουδοποιός και ερμηνεύτρια. Εκείνη την περίοδο έγραψε μερικά από τα τραγούδια που θα σημάδευαν για πάντα το όνομά της: «Jolene», «Coat of Many Colors» και «I Will Always Love You».
Το τελευταίο μάλιστα θα γινόταν αργότερα ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα τραγούδια στον κόσμο, ιδιαίτερα μετά την ερμηνεία του από τη Γουίτνεϊ Χιούστον.
Η Πάρτον, όμως, είχε καταλάβει κάτι πολύ νωρίς: η πραγματική δύναμη ενός τραγουδοποιού βρίσκεται στην ιδιοκτησία του έργου του.
Όταν της προτάθηκε να παραχωρήσει μέρος των δικαιωμάτων του «I Will Always Love You» προκειμένου να το ηχογραφήσει ο Έλβις Πρίσλεϊ, εκείνη αρνήθηκε. Ήθελε να κρατήσει τα δικαιώματα του τραγουδιού της. Αυτή η απόφαση αποδείχθηκε καθοριστική για την οικονομική της ανεξαρτησία.
«9 to 5»: η Dolly ως φωνή των εργαζόμενων γυναικών
Η Πάρτον δεν περιορίστηκε ποτέ στη μουσική. Το 1980 πρωταγωνίστησε μαζί με τις Τζέιν Φόντα και Λίλι Τόμλιν στην ταινία «9 to 5», για την οποία έγραψε και το ομώνυμο τραγούδι.
Το «9 to 5» έγινε τεράστια επιτυχία και χάρισε στην Parton δύο Grammy. Το τραγούδι μιλούσε για την καθημερινότητα των εργαζόμενων ανθρώπων και ιδιαίτερα για τις γυναίκες που αντιμετώπιζαν διακρίσεις και σεξισμό στον χώρο εργασίας. Έτσι, χωρίς να εγκαταλείψει ποτέ την κάντρι αισθητική της, η Πάρτον κατάφερε να γίνει και μια φωνή για ζητήματα κοινωνικά, εργασιακά και γυναικεία.
Η εικόνα της ήταν αναπόσπαστο κομμάτι του μύθου της: εντυπωσιακά ατίθασα ξανθά μαλλιά, έντονα ρούχα, ψηλοτάκουνες γόβες και στρας. Η ίδια, όμως, γνώριζε πολύ καλά ότι η εμφάνισή της μπορούσε να κάνει τους άλλους να την υποτιμήσουν. Και το χρησιμοποίησε προς όφελός της.
Η ίδια αμπορούσε να αστειεύεται με την εικόνα της, την ίδια στιγμή που διαπραγματευόταν σκληρά τα δικαιώματα των τραγουδιών της, δημιουργούσε επιχειρήσεις, έγραφε μουσική, πρωταγωνιστούσε σε ταινίες και έχτιζε μια τεράστια περιουσία.
Αυτό ήταν ίσως ένα από τα μεγαλύτερα ταλέντα της: ήξερε να μην παίρνει τον εαυτό της υπερβολικά σοβαρά, χωρίς ποτέ να υποτιμά την αξία της.
Η φιλάνθρωπος Ντόλι Πάρτον
Η μεγαλύτερη ίσως κληρονομιά της, όμως, βρίσκεται έξω από τη σκηνή. Το 1988 ίδρυσε το Dollywood Foundation στην κομητεία Sevier του Τενεσί, όπου μεγάλωσε, με βασικό στόχο τη βελτίωση του ποσοστού αποφοίτησης από το λύκειο.
Δύο χρόνια αργότερα δημιούργησε το Buddy Program, προσφέροντας 500 δολάρια σε κάθε μαθητή της έβδομης και όγδοης τάξης της περιοχής που θα ολοκλήρωνε το λύκειο.
Παράλληλα, προσέφερε υποτροφίες σε αποφοίτους που επιθυμούσαν να συνεχίσουν τις σπουδές τους, ενώ αργότερα δημιούργησε και την υποτροφία Dolly Parton, ύψους 15.000 δολαρίων, για πέντε μαθητές της κομητείας κάθε χρόνο.
Η σημαντικότερη, ίσως, εκπαιδευτική της παρακαταθήκη ήρθε το 1995, με τη δημιουργία της Imagination Library.
Εμπνευσμένη από τον πατέρα της, ο οποίος δεν μπορούσε να διαβάσει, η Πάρτον δημιούργησε ένα πρόγραμμα που στέλνει δωρεάν βιβλία κάθε μήνα σε παιδιά κάτω των πέντε ετών.
Αυτό που ξεκίνησε ως μια τοπική πρωτοβουλία στο Ανατολικό Τενεσί εξελίχθηκε σε ένα διεθνές πρόγραμμα, που πλέον έχει παρουσία και στις 50 πολιτείες των ΗΠΑ και σε άλλες χώρες. Από την ίδρυσή του έχουν διανεμηθεί περισσότερα από 300 εκατομμύρια βιβλία.
«Το να εμπνεύσω τα παιδιά να αγαπήσουν το διάβασμα έγινε η αποστολή μου», είχε γράψει η Πάρτον, εξηγώντας ότι η αδυναμία του πατέρα της να διαβάσει ίσως του στέρησε τη δυνατότητα να πραγματοποιήσει όλα τα όνειρά του.
Η Ντόλι Πάρτον και το εμβόλιο κατά της COVID-19
Η φιλανθρωπική δράση της Parton επεκτάθηκε και στον χώρο της υγείας.
Η τραγουδίστρια συνέβαλε στην πρώιμη ανάπτυξη του εμβολίου κατά του κορονοϊού της Moderna, μέσω δωρεάς ύψους 1 εκατομμυρίου δολαρίων στο Vanderbilt University Medical Center.
Η δωρεά έγινε προς τιμήν του φίλου της, γιατρού Naji Abumrad, και χρηματοδότησε κρίσιμα πρώιμα στάδια της ερευνητικής προσπάθειας.
Τον Μάρτιο του 2021, η ίδια έκανε το εμβόλιο και μοιράστηκε την εμπειρία της στα social media, τραγουδώντας με χιούμορ «vaccine, vaccine» στον ρυθμό του γνωστού τραγουδιού της «Jolene», παροτρύνοντας παράλληλα τον κόσμο να εμβολιαστεί.
Η δωρεά προς το Vanderbilt, ωστόσο, δεν ήταν η πρώτη της.
Χρόνια νωρίτερα είχε προσφέρει ακόμη 1 εκατομμύριο δολάρια στο παιδιατρικό νοσοκομείο Monroe Carell Jr. Children’s Hospital at Vanderbilt, προς τιμήν της ανιψιάς της, η οποία είχε νοσηλευτεί εκεί με λευχαιμία τη δεκαετία του 1990. Το 2022 προσέφερε ακόμη 1 εκατομμύριο δολάρια για την έρευνα στις παιδιατρικές λοιμώξεις.
Η Πάρτον στήριξε επίσης την υγειονομική υποδομή της ιδιαίτερης πατρίδας της. Οργάνωσε συναυλία για τη χρηματοδότηση της κατασκευής του LeConte Medical Center στην κομητεία Sevier και έκανε επιπλέον δωρεά. Σήμερα το νοσοκομείο διαθέτει ακόμη και «Dolly Parton Birthing Unit».
Dollywood: μια επιχείρηση που άλλαξε την περιοχή
Το Dollywood, το θεματικό πάρκο της Parton στο Pigeon Forge, αποτελεί ασφαλώς επιχειρηματικό εγχείρημα. Ταυτόχρονα, όμως, έχει λειτουργήσει ως ένας από τους σημαντικότερους οικονομικούς καταλύτες για την περιοχή.
Το πάρκο έχει εξελιχθεί σε κορυφαίο τουριστικό προορισμό του Τενεσί, υποδεχόμενο περισσότερους από 3 εκατομμύρια επισκέπτες κάθε χρόνο και δημιουργώντας εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια σε οικονομική δραστηριότητα και φορολογικά έσοδα.
Παράλληλα, η εταιρεία προσφέρει στους εργαζομένους της που πληρούν τις προϋποθέσεις 100% κάλυψη των διδάκτρων και των εξόδων φοίτησης για ανώτερη εκπαίδευση σε συνεργαζόμενα πανεπιστήμια.
Η ίδια η φιλοσοφία της Πάρτον συνοψίζεται ίσως καλύτερα στην ιδέα ότι η επιτυχία αποκτά αξία όταν επιστρέφει στην κοινωνία.
Η ίδια δεν έπαψε ποτέ να θεωρεί την περιοχή των Smoky Mountains «σπίτι» της.
Μετά τις καταστροφικές πυρκαγιές του 2016 στο Ανατολικό Τενεσί, η Parton δημιούργησε το My People Fund, προσφέροντας οικονομική βοήθεια σε οικογένειες που είχαν χάσει τα σπίτια τους.
Ακολούθησαν νέες δωρεές μετά από πλημμύρες και φυσικές καταστροφές, ενώ το 2024 προσέφερε σημαντική βοήθεια στα θύματα του τυφώνα Helene.
Η φιλανθρωπία της ήταν μέρος της ταυτότητάς της.
Η Ντόλι Πάρτον κέρδισε βραβεία, μπήκε στα μεγαλύτερα Hall of Fame της μουσικής, πούλησε περισσότερους από 100 εκατομμύρια δίσκους και έγινε μία από τις πιο επιτυχημένες γυναίκες στην ιστορία της κάντρι. Έχει επίσης τιμηθεί με Grammy Lifetime Achievement Award και αποτελεί μέλος τόσο του Country Music Hall of Fame όσο και του Rock & Roll Hall of Fame.
Αλλά όλα αυτά μοιάζουν μικρότερα μπροστά σε όλα τα άλλα που αφήνει πίσω της.
Πληροφορίες από Time
