Ένα εργαλείο που είχε χρησιμοποιηθεί στην ενεργειακή κρίση του 2022 επαναφέρει η κυβέρνηση, επιχειρώντας να βάλει φρένο σε νέο κύμα εκτίναξης των τιμών σε καύσιμα και βασικά είδη που πωλούνται στα σούπερ μάρκετ, αυτή τη φορά με σημείο αναφοράς τα περιθώρια κέρδους του 2025 και με ορίζοντα εφαρμογής έως τις 30.6.2026.
Σε ό,τι αφορά τα σούπερ μάρκετ, αν και το πλαφόν δεν θέτει ανώτατη τελική τιμή στα ράφια, βάζει υπό έλεγχο το μικτό περιθώριο κέρδους, δηλαδή το εμπορικό κέρδος ανά προϊόν. Με βάση όσα ανακοινώθηκαν από το οικονομικό επιτελείο, το πλαφόν θα ισχύσει στα βασικά είδη με αναφορά στο αντίστοιχο περιθώριο ανά κωδικό του 2025, ενώ η ρύθμιση θα ενεργοποιηθεί άμεσα μέσω πράξης νομοθετικού περιεχομένου.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Σε λίστα που δόθηκε από το υπουργείο Ανάπτυξης περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, ρύζι, ψωμί, μακαρόνια, όσπρια, κρέατα, γάλα, γιαούρτι, φέτα, αυγά, ελαιόλαδο, κατεψυγμένα λαχανικά, βρεφικά γάλατα και κρέμες, καφές, χαρτικά, απορρυπαντικά, πάνες και τροφές για κατοικίδια. Παράλληλα, το μήνυμα της κυβέρνησης είναι ότι το μέτρο θα συνοδευτεί από αυστηρούς ελέγχους και βαριά πρόστιμα, τα οποία σύμφωνα με τις ανακοινώσεις μπορούν να φτάσουν έως και τα 5 εκατ. ευρώ για παραβάσεις.
Στα καύσιμα, το νέο πλαφόν προβλέπει ότι από την έναρξη ισχύος της πράξης νομοθετικού περιεχομένου και έως τις 30.06.2026 οι εταιρείες εμπορίας πετρελαιοειδών δεν θα μπορούν να επιβάλλουν στην αμόλυβδη βενζίνη 95 οκτανίων και στο πετρέλαιο κίνησης ποσό μεγαλύτερο των 5 λεπτών ανά λίτρο σε σχέση με την τιμή προμήθειας από τα διυλιστήρια, ενώ τα πρατήρια λιανικής δεν θα μπορούν να προσθέτουν πάνω από 12 λεπτά ανά λίτρο στην τιμή με την οποία προμηθεύονται τα καύσιμα από τις εταιρείες εμπορίας κατά την πώληση προς τον καταναλωτή, με ειδική πρόβλεψη για τις νησιωτικές περιοχές όπου μπορεί να προστεθεί επιπλέον κόστος διανομής και μεταφοράς που θα καθοριστεί με υπουργική απόφαση.
Τι δείχνει η εμπειρία του 2022
Όπως και τώρα, έτσι και το 2022, δεν είχε επιβληθεί γενικό ταβάνι στην τελική τιμή των προϊόντων στα σούπερ μάρκετ, αλλά το κράτος απαγόρευε στις επιχειρήσεις να έχουν μικτό περιθώριο κέρδους μεγαλύτερο από το αντίστοιχο που είχαν πριν από την 1.9.2021 για προϊόντα και υπηρεσίες απαραίτητα για την υγεία, τη διατροφή, τη διαβίωση, τη μετακίνηση και την ασφάλεια του καταναλωτή, καθώς και για γεωργικά προϊόντα και τρόφιμα.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Σε ό,τι αφορά τα καύσιμα, η βασική διαφορά είναι ότι το 2022 το πλαίσιο στηριζόταν στο να μην ξεπεραστεί το προ κρίσης περιθώριο κέρδους», δηλαδή σε σύγκριση με το αντίστοιχο περιθώριο πριν από την 31η Δεκεμβρίου 2021, μέσα σε ένα γενικότερο καθεστώς κατά της αθέμιτης κερδοφορίας. Αντίθετα, το σημερινό μέτρο για τα καύσιμα, όπως ανακοινώθηκε, είναι πιο συγκεκριμένο και βάζει ανώτατο περιθώριο έως 5 λεπτά ανά λίτρο στη χονδρική και έως 12 λεπτά ανά λίτρο στα πρατήρια για βενζίνη 95 οκτανίων και πετρέλαιο κίνησης, με ειδική πρόβλεψη για τα νησιά.
Η εμπειρία του 2022 έδειξε ότι το πλαφόν στο περιθώριο κέρδους δεν μπορούσε από μόνο του να ανακόψει το γενικευμένο κύμα ανατιμήσεων, καθώς οι πιέσεις προέρχονταν κυρίως από το διεθνές κόστος ενέργειας, τις πρώτες ύλες και τις μεταφορές. Λειτούργησε, ωστόσο, ως εργαλείο ελέγχου της αγοράς και ως ανάχωμα σε ακραία φαινόμενα διόγκωσης των περιθωρίων κέρδους, δίνοντας παράλληλα τη βάση για ελέγχους και κυρώσεις.
Την ίδια στιγμή, η εφαρμογή του δεν ήταν χωρίς προβλήματα, καθώς σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως στα καύσιμα, είχαν καταγραφεί ενστάσεις για τον τρόπο υπολογισμού και για πιθανές στρεβλώσεις στην αγορά.
